Tłumaczenia techniczne

Jeżeli rozważymy, że z jednej strony od Zachodu leżą potężne, gospodarne, oświecone Niemcy; z drugiej na Dalekim Wschodzie Japonia, dziedziczka starej, wszechstronnej, giętkiej, a dziś na tle europejskiem odnowione] kultury: — to samo z siebie wynika, że ten przeolbrzymi kraj, w którym analfabetyzm jest zjawiskiem stałem, a umiejętność czytania — wyjątkiem, musi znajdować się na stopniu znacznej niższości kulturalnej, wobec swoich sąsiadów niemieckich czy japońskich.
Już w połowie ubiegłego r. (1904) ministeryum oświaty wydało rozprawę, w której przedstawiony jest projekt t. zw. nauczania powszechnego i przymusu szkolnego,
Przeprowadzenie tego projektu obliczone jest na lat trzydzieści, teoretycznie, co w praktyce oczywiście rozciągnęłoby się na znacznie dłuższe lata.
Nie mam zamiaru mówić tu o sprawach całego obszaru państwowego Rosyi; zwrócę uwagę tylko na Królestwo Polskie. Jest to klasyczna dzisiaj ziemia ciemnoty, niższa pod tym względem od Cesarstwa.
Nie będę tu powtarzał cyfr, stwierdzających brak oświaty tego kraju: są one dziś powszechnie znane — i tylko szukać należy silnych remedyów przeciw tej strasznej chorobie.
Gdzieindziej pisałem o nieprawdopodobnym, a jednak prawdziwym fakcie, że Niemcy mają 45, 000 czytelń publicznych, gdy u nas, liczba ich (w całem Królestwie) nie sięga 150, i to ubogich, suchotniczych zakładów tego rodzaju. Te dwie cyfry są