Anastazja - strona 1
" Eliza Orzeszkowa   ANASTAZJA   "

Anastazja - strona 2
" DO PANA ANTONIEGO KAMIEŃSKIEGO   Zdarza siÄ™ czÄ™sto, że malarze czyniÄ… zaszczyt powieÅ›ciopisarzom, ołówkiem lub pÄ™dzlem swym uÅ›wietniajÄ…e utwory ich pióra, ale wypadek jest rzadki, aby powieÅ›ciopisarz dzieÅ‚o malarza piórem swym ilustrowaÅ‚, ze zaÅ› wÅ‚aÅ›nie wypadek ten..."

Anastazja - strona 3
" i jaka historia? Jednak od pierwszego rzutu oka widać, że ta dziewczyna jest kimś a dokoła niej po marginesach pięknego dziennika krążą błyskawice i majaczą momenty jakiejś historii. Twarz tej pięknej dziewczyny naznaczył pan grotem bólu wystrzeliwającym z serca i położył pan..."

Anastazja - strona 4
" działam takie same oczy patrzące w otchłań, taką samą Linię ust przez bezbrzeżne zmartwienie wygiętą, włosy po ramionach i piersi tak samo spływające, ręce w zniechęceniu śmiertelnym na kolana opadłe. Kim ona była? Gdzie była? Jakby zboże złote na szerokich łanach..."

Anastazja - strona 5
" Ja również tworzyłam niegdyś zamiar opisania jej rysów, losów, duszy, razem z tłem, na którym poruszała się i była, ale życie, strumień wartki porwał ją i uniósł w krainę niepamięci. Teraz usłyszałam szmer strumienia powracającego, który mi ją odnosił ubraną w korale..."

Anastazja - strona 6
" kiełkuje, krzaku, który zakwitnie, westchnienia, które przemieni się w uśmiech, wpadania, które podźwignie się do lotu. Rozpylona woda kryniczna i rozpylone wino wytryskują na szerokie obszary ludzkości spod nielicznych rąk twórców, którzy ani wiedzą, ani zgadują, kędy padnie..."

Anastazja - strona 7
" I Czerwone słońce sierpniowe spływało po niebie pogodnym za Niemen błękitny, za ciemny szlak boru, a tuż przy ostatnich domostwach Tuczyniec, na błoniu przez trzody wydeptanym odbywało się igrzysko niedzielne. Trzody też cale stamtąd nie zniknęły, lecz tylko zabawie ludzkiej..."

Anastazja - strona 8
" szeroko od uśmiechu rozciągnięte i, zda się, tuż, tuż z rozweselenia wielkiego zęby wyszczerzy. Bo i kto mi to mówił, że na twarzy słonecznej maluje się zawsze albo wesołość, albo smętek, albo gniew, albo tęsknota? A! pamiętam! Mówiła mi o tym nieraz Anastazja z samotnej..."

Anastazja - strona 9
" dokoła muzykantów się stłoczyła, że aż boki ścierają się o boki, łokcie w tańcu podstawiane uderzają się o inne łokcie, że od ciasności wielkiej piersiom tchu nie staje, chociaż powietrze niepokalanie czyste czerpią ze zbiornika tak wielkiego, jak jest naokół wielkim..."

Anastazja - strona 10
" nia tak przezwany; Tuczyna Piszczałka, bo sam był, acz kościsty, od chudości przecie bardzo cienki, a głos miał jeszcze cieńszy i spomiędzy długich obwisłych wąsów wydobywający się tonami piskliwymi; Kwiczoł, że był człeczyną cherlawym i mazgajowatym, a przy ośmiorgu..."

Anastazja - strona 11
" tańczącym mężczyznom wciąż się wydaje, że to mazur lub krakowiak, więc przytupują, hołubce wybijają i przyśpiewywać sobie do tańca próbują, a z dziewcząt znowu, to im wyżej i ciąglej która podskakuje, tym zgrabniejsza i lepiej rozumie się na tańcu. Szafirowo, amarantowo,..."

Anastazja - strona 12
" — I owszem, to się zdarza. Ale w czymże pan tu głupotę upatruje? — A choćby w tym, że ludzie tak jak oni nisko na świecie stojący weselić się mogą. Bo i cóż do radości skłaniającego w życiu ich znaleźć można? Czy im niebo do stóp zstępuje, aby mieli przyczynę śmiać..."

Anastazja - strona 13
" — Więc w miejscu rodzinnym i pomiędzy swoimi tak źle jest panu i smutno? — Zadziwia mię, że pytanie to z ust pani słyszę. Bo żeby na przykład słowika pomiędzy koguty wpuścić, czy mógłby on w sercu swoim bardzo za to dziękować? — To prawda, albo pawia pomiędzy indyki......"

Anastazja - strona 14
" wracały, starsza, Marieta, wpierw, a młodsza, Henrieta, nieco później. Panna Marieta niezbyt ładna jest, ale panna Henrieta cud piękności. Kiedy z Paryża powracała, jak raz my wszyscy oficjaliści u pana hrabiego na konferencji byliśmy, więc widząc ją z karety wysiadającą o..."

Anastazja - strona 15
" ludzie rozkazują i igrają, a drudzy słuchać i harować muszą... — A według pana wszyscy powinni rozkazywać i igrać? Krokiem w tył się cofnął. —Zadziwia mię... — zaczął, ale poprawił się: — pani żartuje! Już i wpierw uważałem, że pani nie jeden raz..."

Anastazja - strona 16
" — Korkownię założył, a lepiej mówiąc: ja i on na współkęśmy ją założyli. — Czy tylko przedsięwzięcie to jest pewne? Zaśmiał się ironicznie. — Pan Rudner do inteligencji należy, naukę i doświadczenie ma, a ja przy nim jako równy obok równego stanąłem. W..."

Anastazja - strona 17
" Znowu tedy podobieństwo! Biedna Naściu ze złotymi włosy i szarymi, przezroczystymi jak kryształ oczyma! — Czy panna Anastazja jest krewną pana? — Bardzo daleką. Ale my z sobą w przyjaźni żyjemy, ponieważ jedyna osoba to jest, z którą tu czasem miłą chwilę przepędzić..."

Anastazja - strona 18
" la żółte od wsi ku skłonowi nieba. Ścieżki takie na pozór tylko są nieme, a w istocie posiadają głos, raczej szept, równo z trawami płynący, którym do postępującego nimi człowieka wołają: «Pójdź za mną! pójdź za mną!» Dnia tego ścieżki przemawiały tu tym wyraźniej,..."

Anastazja - strona 19
" raz, gdy wróble w gruszy nad samą głową mu ćwierkają, a promyk zachodzącego słońca czerwoną iskrą migoce po siwych włosach, pan Cyriak, wielkie czoło nad książką pochylając, z żarliwością, prawie głośno, językiem Kochanowskiego wymawia słowa psalmu: Wielkie przed Tobą..."

Anastazja - strona 20
" że widać było tylko oczy jej, srebrnymi i aż do dna przejrzystymi źrenicami kędyś daleko zapatrzone. Na czoło zaś, na ręce, na ramiona opadały jej ciężkie, złote włosy. Była tak zamyślona, że choć kilka razy zawołałam na nią po imieniu, nie usłyszała, a gdy na koniec..."

Anastazja - strona 21
" — Niech bawią się i tańczą zdrowi. Ja wolę tu, przy babuni i w cichości. — Nie możesz jeszcze o kochanej babuni swojej zapomnieć? Oczy jej, w dal zapatrzone, łzami nabiegły. — Nijak nie mogę. Dobrze pani powiedziała: kochanej ! Tam na igrzysku huczność jest i wesołość,..."

Anastazja - strona 22
" Nisko pochyliła głowę i obu rękoma włosów sobie na twarz nagarnąwszy całą ją w nich ukryła. Po kilku minutach dopiero twarzy nie odkrywając mówiła znowu, ale tak cicho, że ledwie dosłyszeć ją mogłam: — Osobliwie dni niektóre przychodzą na mnie takie, że milczącość mi..."

Anastazja - strona 23
" — Dziaduńko mój złoty! Niedawno jeszcze nazwyczajenia takiego nabrał, że głośno modlitwy odmawia. A co odmawiał, kiedy pani tamtędy przechodziła? — Ale od wieków litość Twoja słynie, I pierwej świat zaginie, Nim Ty wzgardzisz pokornym... Wstrząsnęła potakująco..."

Anastazja - strona 24
" Nie dziw, że wiersze dawnego mistrza powtarzała wiernie, czysto, bez skazy, gdyż powszednia mowa jej i jej bliskich zachowała brzmienia i zwroty, którymi posługiwali się dawni przodkowie. Ale tu na krawędzi boru, pełnego już zmroków i tajemniczych szelestów, w światłach pośród..."

Anastazja - strona 25
" — Nie wiem, czy mężczyźni są tam wszyscy; może jaki jeden i drugi w domu pozostał... — Ale z młodych, to pewno nikt w domu nie ostał... — I ja tak myślę. — Choć to niektórzy są nie tańczący, to po co im iść na igrzysko? Coraz więcej zbliżałyśmy się do ognia. —..."

Anastazja - strona 26
" że tak jak tutaj wszyscy o tym jednym tylko myśleć, aby posiać, zżąć i zjeść, a na drugi rok znowu posiać, zżąć i zjeść... i tak ciągle aż do samej śmierci... On taki... taki... Gęstwinę włosów obu rękoma na twarz nagarniając, więcej westchnęła niż wyszeptała: —..."

Anastazja - strona 27
" cierze zastawia na was ulepiona w kształt piękny materia! Może i miłował; gdyż z cmentarza wracając, na ścieżce pośród łąki rozminęłam się z idącym ku cmentarzowi p. Apolinarym. Nie podobna było przypuszczać, aby doświadczał on chęci odwiedzania umarłych, musiał więc..."

Anastazja - strona 28
" II Był to domek niewielki, niedawno zbudowany, więc ze ścianami jeszcze żółtawymi i z jasnymi szybami w oknach. Przed oknami i gankiem na dwóch słupach opartym kwitły floksy, astry, wielkie malwy, georginie. Podobne lub zupełnie takie same okna, ganki i kwiaty posiadały prawie..."

Anastazja - strona 29
" łą rodziną i ze wszystkimi gratami swymi jeden z jej stryjów, Walerian, dla gniewliwóści i ponurości charakteru swego Mrukiem przezwany. Nie dziw może, iż był ponury, bo pomimo pracowitości gorliwej i braku wszelkich nałogów czy upodobań dla majątku szkodliwych nie wiodło mu się..."

Anastazja - strona 30
" nie ostawał, cóż dopiero teraz, kiedy szło o rzeczy tak niesłychanie ważne, o cały, rzec można, los jego i jego dzieci! Więc na cienkie piszczenie brata grubym basem odpowiadał, że wprzód skona, aniżeli stąd ustąpi, że na progu tej chaty razem z całym plemieniem swym legnie i..."

Anastazja - strona 31
" pomnijcie sobie: toż dziecko po nieboszczyku ostało! Toż córka rodzoniuteńka żywie i jej przynależne jest dziedzictwo! Ona aktorką jest, do niej dobro nieboszczykowe z przyrodzenia i prawa należy, nie do was, którzy pewno nie temu, co przed Bogiem już stoi, ale chyba psom braty..."

Anastazja - strona 32
" wo węzłem niepodobnym do rozwiązania zjednoczyło. Wszakoż — zjednoczyło i rady przeciwko temu nijakiej znaleźć nie można. Córka po ojcu dziedziczyć musi, wiedzieli o tym dobrze. Co tu począć? W świetlicy uczyniło się cicho, jak makiem posiał, a wśród ciszy tej ozwał..."

Anastazja - strona 33
" — Chybaby ślepotę Pan Bóg na nią zesłał, gdyby mego nie obrała! — Nad sierotą Bóg strażnikiem głównym i nie pozwoli, aby niewinne dziecko samochcąc oddawało się w ręce takiego jak pan Walerian krzywdziciela i zbójcy! Obie te kobiety wierzyły głęboko i mocno w to, iż..."

Anastazja - strona 34
" Podniosła wzrok ku babce i zobaczyła, że jej wąskie usta uśmiechają się tak samo. Gdy pośród walczących rozlegały się krzyki o udanie się po wyrok do sądów, w kącie izby starość późna i wczesne dzieciństwo składały milczący sąd na walki, złość i chciwość dojrzałego..."

Anastazja - strona 35
" skorz gibko wywijała się z usiłujących obejmować ją i wzajem się odtrącających ramion stryjenek, a przy tym oczy jej przesuwały się po twarzach dwu stryjków i błyszczały, dziwiły się i oburzały, skarżyły, aż łzami nabiegły i chwytając w ręce pasma złotych swych włosów,..."

Anastazja - strona 36
" zamianowany w poojcowskim jej domu zamieszkał, rolę do tego domu przynależącą uprawiając i wszelkie pożytki z niej ciągnąc. Przez pewien czas ani do głowy mu nie przychodziło, aby kiedykolwiek mogło być inaczej, jednak przyjść musiało, bo dziewczynka rosła, na podlotka wyrosła..."

Anastazja - strona 37
" nie lubiła, Mruk pewnie takimi babskimi bzdurstwami głowy by sobie nie nadwerężał. Ale najgorszość leżała po tej stronie, że jak amen w pacierzu za mąż pójdzie, i to niebawem, a co za tym idzie, od Mruka ziemię swoją odbierze i z chaty go wygna. Do chaty tej tak już przywykł,..."

Anastazja - strona 38
" Mruka nader poważny, z którym też długo mocować się musiał, po nocach nie sypiając, ustawicznym myśleniem głowę sobie nadwerężając, a nic pewnego przez czas długi wydobyć z niej nie mogąc. Wydobył przecie: błysnęła mu w głowie myśl, że Kościół zabraniający może być..."

Anastazja - strona 39
" Wówczas to dla. Naści rozpoczął się czas w całym życiu jej najcięższy i najprzykrzejszy. Zrazu, czułościami i pieszczotami, które ją od całej familii Mruków spotykały, zadziwiona, wprędce wszystko do dna przejrzała i aż wstrząsnęła się od obrzydzenia, które dla..."

Anastazja - strona 40
" przede mną uklękłaś? Kiedyś na czytanie przyszła, to siadaj, książkę przed siebie bierz i czytaj głośno, bo też i oczy. moje odpoczynku zapotrzebowały... — Na czytanie, dziaduńku — odpowiedziała — ja od młodych lat swoich do ciebie przychodziłam i ty mi dobrodziejstwo to..."

Anastazja - strona 41
" — Jako strzeczny Adaś wcale wstrętliwy mi nie jest, i owszem, gdyby z Ewką żenił się, to bym mu, jako uboższemu ode mnie, czym tylko mogła, ku pomocy stanęła. Ale odkąd zaczął przypochlebiać się mnie, wszędy za mną łazić, a piękność moją wychwalać i przewróconymi..."

Anastazja - strona 42
" — Bo dudkowie są! — śmiejąc się wtrącił pan Cyriak. Ale Anastazja nie śmiała się. Smutnymi usty i z okiem rozbłysłym dalej mówiła: — Dudkowie oni cale nie są; rozum mają, a podczas też i pychę wielką. Ale że aktorką jestem i aby im ziemi mojej kto nie odebrał, a z..."

Anastazja - strona 43
" — Nie, dziaduÅ„ku, nie, nie! Å?ez ich ja nie chcÄ™ na sobie mieć i zadawanie im frasunku albo mÄ™ki jakiej, wstrÄ™tliwe dla mnie. Niech zdrowi ostajÄ… tam, gdzie siÄ™ już osiedzieli, i oprócz roli, niech im nic odjÄ™tym nie zostanie. Nijakich rachunków za lata ubiegÅ‚e ty, dziaduÅ„ku,..."

Anastazja - strona 44
" łych, a niegdyś nad życie mu milszych, o stronach odległych i wszystkim, co wśród nich zaznał, nauczył się, zapracował, mówił dziewczęciu zasłuchanemu, które łokciami o stół wsparte i obie ręce w gęstwinie włosów zatapiając wpatrywało się w niego oczyma roztropnymi,..."

Anastazja - strona 45
" — Jedna rzecz mię trapi bardzo: jak ja z babunią się rozłączę. — To i nie rozłączaj się. Niechaj z tobą w nowym domku twoim zamieszka. — Nie zechce! pewno nie zechce! A i stryj nie pozwoliłby na to, aby matka od niego odchodziła... Co i jak pan Cyriak czynił i mówił, aby..."

Anastazja - strona 46
" znacznym mieniem rozporządzić się mógł wedle woli, w trwałą sprzeczkę zachodzić mogło być szkodliwe i niebezpieczne — i o co osobliwie? — o złą i sfiksowaną. dziewkę, która i tak rychło razem ze swoją ziemią do cudzej familii pójdzie, ponieważ o Adasiu ani słuchać nie..."

Anastazja - strona 47
" jakby wiecznie w sercu swym tajemne wyroki na nich wydawała. Z Naścią tylko lubiła szeptać po kątach, jej jednej pewnie wszystko, co się w zasklepionym sercu nagromadziło, powierzając. Ta skrytość, milczącość i wnętrzna srogość starej kobiety miłą nikomu być nie mogła, a..."

Anastazja - strona 48
" markach różne dostatki i upiększenia dla nowej jej chaty skupując; ale co pewna, to, że szlachcic ten stary, ale jeszcze krzepki, codziennie kawał pola, wieś od samotnego siedliska Naści dzielący, krokiem powolnym przebywał i jego to nogi najwięcej wydeptały snującą się spod..."

Anastazja - strona 49
" Zabiegała też tam często Ewka Glindzianka, wdzięczna Naści, że losu jej przez wyjście za Mrukowego syna do reszty nie zepsuła i lubiąca zwierzać się przed nią ze swych rzadkich nadziei, a desperacji ciągłych. Oprócz zaś tych niewielu wymienionych osób, do nowego domku Anastazji..."

Anastazja - strona 50
" Å‚a zamieniÅ‚a siÄ™ w zachwycenie. PosÄ…giem też zachwycenia i zdumienia stanęła pod piecem stara Å?ucja ze skrzyżowanymi na grubym kaftanie rÄ™koma; pan Cyriak, w porÄ™czowym krzeÅ›le siedzÄ…cy, wielkie czoÅ‚o swe tryumfujÄ…co podniósÅ‚ i pod krzaczastymi wÄ…sami uÅ›miechaÅ‚ siÄ™ z..."

Anastazja - strona 51
" Bo to niestała pani z przyrodzenia, Często więc rada sprawy swe odmienia, Nie dufaj w złoto i w żadne podkłady... Kilka strof przeczytała i do ostatniej doszła. — Cnota skarb wieczny, cnota klejnot drogi, . Tegoć nie wydrze nieprzyjaciel srogi, Nie spali ogień, nie zabierze..."

Anastazja - strona 52
" nęła siÄ™ jak ku przyjaciółce zdradzić nie mogÄ…cej, a czÄ™sto pomocniczej. NaÅ›cia zaÅ› dziaduÅ„ka, EwkÄ™, Å?ucjÄ™ i siebie samÄ… wieczerzÄ… nakarmiwszy przy lampie siadaÅ‚a, Å‚okcie na stole, a gÅ‚owÄ™ na utopionych we wÅ‚osach rÄ™kach opierajÄ…c, powoli, wyraźnie, ze skupieniem cudne..."

Anastazja - strona 53
" swym przebywać począł p. Apolinary. Chyłkiem nieco szedł przez berberysy, dlatego może, aby go sąsiedzi pracujący w polu nie postrzegli, ale tu wyprostował się, laseczkę w powietrzu okręcać począł i trochę sobie nawet pogwizdywać. Ubrany był tak jak zwykle świeżo i elegancko,..."

Anastazja - strona 54
" soło rozmawiając, zaszli kędyś za berberysy, za dom, za dzikie grusze i zwolna poszli w pole. Wkrótce potem, po małym lesie, który wzgórze cmentarne obrastał, przechadzając się usłyszałam kroki ludzkie stąpające po mchach suchych i uschłych gałązkach, zobaczyłam też śród..."

Anastazja - strona 55
" — A już mi bracia za dni kilka pieniądze oddać obiecują i pan Rudner w listach bardzo o rychły przyjazd mię nagli. Twarzy Anastazji nie widziałam w tej chwili, bo ukrywała ją za cielistymi i krwistymi krzakami paprociowych liści, ale tego samego jeszcze wieczoru spotkałam na..."

Anastazja - strona 56
" strzygnąć sobie nie potrafia. Również i ja takie myśli i zamiary, o jakich pani wie, w głowie nosząc, mogęż sercu swobodę przyznawać i zbytnim ciężarem przedwcześnie kark sobie obarczać, a drogę tamować? Ze spuszczoną głową milczał chwilę, idąc zwolna i laseczką..."

Anastazja - strona 57
" — Żebym ja był nigdy tej okolicy nie opuszeczał i na świat inszy oczu nie otwierał, to by mnie inszej gwiazdy jak panna Anastazja nie trzeba było, i pewno stałoby się tak, jak pani tylko co powiedziała. Ale na swoje szczęście czy nieszczęście po świecie chodząc..."

Anastazja - strona 58
" rego, a on przed związkiem tym wahania się doświadczał, to zdawało się nie ulegać wątpliwości najmniejszej. — Czy panna Eugenia jest nieładna? — zapytałam. Po chwili wahania odpowiedział: — Widać ze wszystkiego, że kiedyściś była i bardzo może ładna, a i teraz..."

Anastazja - strona 59
" gościa słuchał obojętnie, nawet trochę pochmurnie; znać było, że gość zbytnią łaską jego się nie cieszył. Ewka Glindzianka w zamian od ciekawości i podziwu aż dwoma łokciami na stole się oparła i na dwu dłoniach brodę położyła, a prawie pośrodku świetlicy nieco w..."

Anastazja - strona 60
" dość dÅ‚ugi, aż do Å›wietlicy weszÅ‚a Å?ucja i rapsod pana Apolinarego zarówno jak ekstazÄ™ Anastazji przerwaÅ‚a wieczerza, którÄ… w dwóch biaÅ‚ych i parÄ… buchajÄ…cych miskach na stole umieÅ›ciÅ‚a. Ewka Glindzianka, wcale Å‚adna, bladawa brunetka, z czarnymi oczyma, w których miÅ‚ość..."

Anastazja - strona 61
" — Niechże ja z tą pamiątką strony tutejsze opuszczę, że panna Anastazja z nikim nigdy nie tańcząca mnie jednemu honor ten uczyniła! Gdy mówił to, oczy jego, płonące jak zarzewia, na twarzy dziewczyny gorący rumieniec zapaliły. Chciała tłumaczyć się, odmawiać, ale mocy..."

Anastazja - strona 62
" nym, polerownym i górnie myślącym, a Anastazja od wszystkich panien w Tuczyńcach jakąś inszą... W kilka dni potem, pewnego ranka tak wczesnego, że mieszkańcy okolicy jeszcze spali, pan Apolinary Tuczyńce opuścił. — Bez pożegnania się z Naścią wyjechał — ze zdziwieniem..."

Anastazja - strona 63
" Nigdy jej oni darować tego nie mogli, że na świat przyszła, tedy okoliczność dobrą tera do pomsty znalazłszy po całej okolicy roznoszą, że to romans jest, nieprzystojność, bezbożeństwo, grzech jawny!... Jak na Hamana, tak krzyczą na nią, a są tacy, którzy wysłuchawszy ich..."

Anastazja - strona 64
" otrząsała i przy muzyce dziaduniowej tabakierki walczyka tańczyła. Zmizerniała, pożółkła, w oczach przygasła, na ustach pobladła, przez czoło szła jej znowu pręga cieniutkiej zmarszczki. Znać było, że ból w nią ugodził i że, tając się z nim jak z grzechem serce własne jak..."

Anastazja - strona 65
" — Już tak modlę się, tak z całej siły modlę się, aby Ojciec niebieski dziaduńka mi zachował. Strach aż do kości mię przemraża, gdy pomyślę, że z nim to samo stać się może, co się stało z babuńką. Sama jedna jestem na świecie jak ten kłos na zżętej niwie i on tylko..."

Anastazja - strona 66
" — Słusznie dziadunio mówi, że wczoraj palcem nie zatrzymasz, że dzięcioł jest pstry, ale życie ludzkie jeszcze pstrzejsze... — A przypomnij sobie, Naściu, te wiersze, które pewnie na pamięć umiesz, tyleś razy dziaduniowi je czytała: Morze nie stoi niegdy, zawżdy..."

Anastazja - strona 67
" opadłych z liścia berberysów wyraźnie stąd widzieć się dawała. Aż wyprężyła się cała na kształt struny, wzrok do ostatka wytężony w drogę tę wlepiając. Z pozoru wszakoż nic się osobliwego na drodze tej nie działo. Wytoczył tylko się na nią zza lasku wóz w jednego konia..."

Anastazja - strona 68
" — Niechże dziaduńko będzie łaskaw co prędzej do domu wejdzie, aby się nie zaziębić, a ja polecę Józefę do nas zaprosić, aby jej przypadkiem kto inny nie porwał. W starym na dźwięk imienia, przez wnuczkę wymienionego, zmiana zaszła. Ucieszył się widocznie,..."

Anastazja - strona 69
" tylko Anastazja wóz z siedzącą na nim kobietą dostrzegła, lecz dostrzegło go również z daleka wielu wsi tej mieszkańców, którzy też z podwórek i ogrodów, zza stodół i płotów wyskoczywszy, tak samo jak ona, tylko z przeciwnej strony biec zaczęli. Kobiety i mężczyźni,..."

Anastazja - strona 70
" wymi tylko włosami na odkrytej głowie, a z czapką w ręku, w postawie uszanowanie głębokie objawiającej, u bramy na gościa oczekiwał. Po chwili gość ten wjeżdżał już w bramę. Za dziewczyną w czerwonej bluzce i złotych włosach, rozpromienioną i tryumfującą, za kasztankiem z..."

Anastazja - strona 71
" dawać, a uboższym lub niedorosłym to i wprost w podarunku rozdawać poczęła. Im dłużej wóz stał, tym więcej dokoła niego zbierało się ludzi wszelkich: kobiet, mężczyzn, pacholąt i dzieci. Niejeden, uwiadomiony o tym, kto to przyjechał i po co, pług albo bronę na dalekim..."

Anastazja - strona 72
" — Aj! aj! medaliki srybrne! krzyżyki! obrazki! Najświętsza Panna Ostrobramska! Najświętsza Panna Częstochowska! Święty Józef z leliją! Święta Jadwiga w kwiecie różanym! Święta Cecylia przy organach! Wśród pogwaru i hałasiku tego kobieta stała na wozie i to pochylała się..."

Anastazja - strona 73
" że też serca ludzkie przenikając wie, czego każda z nich potrzebuje: powagi czy żartu, pobożnego westchnienia czy rozweselającego lub też litościwego uśmiechu. Podobała się też od razu wszystkim i wszystkie oczy do niej lgnęły. Wszakoż ktoś spośród zgromadzonych, zdaje się..."

Anastazja - strona 74
" a przy tym, jako majątku pozbawiona, zarobku w tym sobie szukam. Nic tedy wyraźnego na zapytania nie odpowiedziała, ale że serca i oczy ludzkie, jak mucha do miodu lub pszczoła do kwiatu, do niej lgnęły, tedy nikt już więcej o nic jej nie zapytywał, a Nawróciciel czapkę z głowy..."

Anastazja - strona 75
" i ludzką, nazywam się Józefa, i oto już wszystkie godności moje i tytuły. Zagroziła nawet, że jeśli tej prośby jej nie spełnią, nigdy już do Tuczyniec nie przyjedzie. Chcąc nie chcąc tedy, musieli nazywać ją Józefą i mówić jej »ty«, co zresztą trudności wielkiej nie..."

Anastazja - strona 76
" jechała, potem, w miasteczku tym, w którym stałe siedlisko sobie obrałam, potrzebną będę, a potem, gdy z łaską Bożą zdejmiecie z pola, a czasu i pieniędzy brakować po wsiach nie będzie, znowuż jeździć zacznę i do was przyjadę. Gdy ostatecznie już na wóz siadać miała,..."

Anastazja - strona 77
" wsiach innych świętej Pańskiej, ze srebrnym rąbkiem aureoli nad twarzą, jakby z poświęconego opłatka wykrojoną. Przyjechała przecież w jesieni następnej i wtedy to spotkała się z panem Cyriakiem, który, za pierwszą jej tu bytnością podróż niedaleką za interesem odbywając, w..."

Anastazja - strona 78
" dość długo na obowiązku będąc, znał ją panną młodziuchną i śliczną, wysoko edukowaną i posażną, że potem z oczu cale ją stracił i teraz dopiero dowiedział się od niej samej wielu rzeczy, których rozpowiadać nie ma prawa ani ochoty. To tylko potwierdzić może, o czym ona..."

Anastazja - strona 79
" rosa świeciły na piersiach dziecinnych medaliki z łaskawym obliczem Najświętszej Panny, co w częstochowskiej kaplicy jaśnieje, albo Tej, co nad Ostrą Bramą cudami słynie, a w rękach dziewcząt rozwijały się kielichy róż, lilii, narcyzów, bratków z malowanego papieru cudnie..."

Anastazja - strona 80
" ona u mnie bawi, to zdaje się, że niczego więcej na świecie mi nie potrzeba. — Słońce wesoło dziś świeci, Naściu? Wzrokiem ku górze rzuciła, zaśmiała się, ale potem z namysłem rzekła: — Nie tyle ono wesołe jest, ale pogodne, pogoda cudną jest... Cudną nie..."

Anastazja - strona 81
" łatem płonące. Żwawo krzątając się wybiegła do sionki, skąd niebawem wróciła z plastrem miodu na misie, którą obok czerwonych jabłek i brązowego pieroga postawiła, a znowu wybiegłszy, znowu wróciła niosąc w jednej ręce biały kubek gliniany, a w drugiej dzbanek napełniony..."

Anastazja - strona 82
" życzliwych wsłuchiwała, szczęście tęskliwe nieco, ale niewymowne świeciło w ciemnych jej źrenicach. Trwało tak do południa i nieco nawet dłużej, po czym ludzie zatrudnienia swe mający i uprzykrzonymi też okazywać się nie chcąc, nacieszywszy się gościem miłym, nowości się..."

Anastazja - strona 83
" z sobą zabrała. Nie dziwnym też było, że do późna nie wracała, wszakoż przed wieczorem Anastazja tęsknić już po niej i raz wraz na ganek wybiegać poczęła, a pan Cyriak często w okno spoglądał, czy nie przychodzi. — Podczas straszno mi nieco, aby jej kto nieprzyjemności..."

Anastazja - strona 84
" — Kochanie bywa różne — zaczął dziadek — szczęście albo nieszczęście przynoszące, niewinne albo grzeszne... Anastazja, z oczyma ku twarzy jego podniesionymi, z żywością przerwała: — Czy kochanie Józefy grzeszne było? Ale tym razem pan Cyriak wstrząsnął się jak..."

Anastazja - strona 85
" ale jeszcze i straszna choroba po całej familii ich poszła. Z suchot wymierać poczęli... Anastazja, że ciemno w izbie czynić się już poczynało, lampę na stole zaświeciła i naprzeciw Józefy usiadłszy, nic nie odpowiadając wpatrzyła się w nią oczyma do głębi zaniepokojonymi...."

Anastazja - strona 86
" trza było odzież i insze tam rzeczy spalić. Tak doradzaliśmy wszyscy i sami im to w roku przeszłym mówiliśmy. Nie! Skusiło ich używać tego, co śmiercią zakażone było, a śmierć nie siostra; kto ją do ciała przytuli, tego nie pocałuje pewnie, tylko pożre... — Na wpół..."

Anastazja - strona 87
" zefa i czarne brwi jej ściągnęły się nad oczyma, które zagorzały, i teraz dopiero poznać można było, że ta bledziuchna kobieta ma w sobie ogień namiętności, który tylko przytłumia zazwyczaj i na służenie Bogu i ludziom przerabia. Ale i Anastazji ognia tego cale nie brakowało...."

Anastazja - strona 88
" Piszczałków zaraz już w sieni zobaczyła ich średnią córkę, Martkę, więcej do cienia niż do człowieka podobną, aż słaniającą się od słabości, a od chłodu i wilgoci, które tam panują, aż zsiniałą... Anastazja głowę pochyliła i zapytała z cicha: — To Martce tak już..."

Anastazja - strona 89
" mógł. Jak z krzyża zdjęci oboje, a sama Piszczałkowa, to choć otyłości pozbyć się nie może, przecież jakby spuchła, jakby żółcią nalana wygląda i przy każdym wspomnieniu o zmarłych dzieciach płacze, a te, co żyją jeszcze, za ręce albo za odzież porywa, jakby je od..."

Anastazja - strona 90
" przejmujący, taki, że trzeba było koniecznie zastanowić się nad nimi i zasmucić się zawartą w nich prawdą. Toteż na twarz Anastazji padł wyraz niepokoju i zawstydzenia. Z pręgą zmarszczki na czole i trwożliwością w wejrzeniu szepnęła: — To prawda! prawda! Pochyliła głowę..."

Anastazja - strona 91
" do łudzi, od których wiecznie oddaloną pozostać bym pragnęła. Modlić się będę i was, Józefo, proszę o modlitwę, aby Pan Bóg dopomógł mi serce odmienić i polubić tych, którzy bez nijakiej winy mojej mię znienawidzili, a we wszystkim wstrętliwi mi są i przeciwni. Ale prawdą..."

Anastazja - strona 92
" gami. Objął wnuczkę ramieniem, w gruby rękaw kapoty okryty, ku piersi ją sobie przyciągnął i w złotych jej włosach do szorstkiej odzieży przytulonych chwilę jakąś usta zatapiał, a potem z lekka ją od siebie usuwając z gestem ręki i głowy niejaką dumę oznaczającym..."

Anastazja - strona 93
" Godzina była późna, pan Cyriak od dość dawna już do domostwa swego odszedł, w bokówce, izdebce schludnej, sypialnią Anastazji będącej, paliła się lampka z zielonym daszkiem, w której księżycowym świetle Józefa wydawała się zdjęta niezwykłym w niej niepokojem. Ani na..."

Anastazja - strona 94
" — Nim jednak opowiem wątpliwości i walki swoje, powinnam odkryć przed panią całą swą duszę i przeszłość... Długich słów zresztą nie trzeba. Niech pani ten jeden wyraz przeczyta... Rozwinęła papier urzędowy, na mocy którego wędrówki swe odbywała, i pokazała mi,..."

Anastazja - strona 95
" cia jak kroplę trucizny z napoju. Z ochotą na rozwód przystał; inną, weselszą, już kochał. Mnie została odrobina majątku, którą ojciec mój, pomimo wszystko, przyszłość moją ubezpieczył, i samo jedno w sercu, ale silne pragnienie pokuty... A żeby nie wiedzieć, jak wielką..."

Anastazja - strona 96
" Anastazja, nie dość zapewne wprawna, długo układała rzeczy w skrzyniach Józefy, długo też sam na sam rozmawiałyśmy w bokówce, przy dogorywającym pod zielonym daszkiem świetle małej lampy. A nazajutrz w południe nie było już Józefy w Tuczyńcach. V W parę dni potem..."

Anastazja - strona 97
" patrzeć na nią przestał, a teraz z ojcem przyszedł, przez cały wieczór rozmawiał z nią, żartował i kto wie, co z tego wyniknąć może? Gdyby nie to, że aktorką była, nikt by nawet nie pojął, że człek tak rozumny jak Nawróciciel pobłażliwie spogląda na afekty syna względem..."

Anastazja - strona 98
" cami kłócić się poczną. Martka, widząc to, gorzej chorzeć zaczyna, płacze i kaszle, a Naścia zamiast wygnać ich ze swego domu, jakby to każdy inszy człowiek uczynił, perswaduje, prosi, Pana Boga przypomina, aż gdy wytrzymać już nie może, Martkę ze sobą zabrawszy na przeciwek..."

Anastazja - strona 99
" zu jednego zniecierpliwiwszy się rzekł: «Tylko ty zgódź się na to, Naściu, a ja psombratów tych, chocia i stary jestem, kijem stąd poprzepędzam». A ona na to ręce jak do pacierza złożywszy: «Nie może to być, dziaduńku, nie może to być, bo Martka od zmartwienia gorzej by się..."

Anastazja - strona 100
" podskakiwała, kot, spod świrna wyjrzawszy, chyłkiem śmignął ku stodole albo w koronkach gałęzi nagich zafruwały i zaćwierkotały wróble. Anastazja w szarej chustce, od chłodu zarzuconej, z domu pana Cyriaka wyszła i na ganku przystanęła, wahając się czy odejść ma lub..."

Anastazja - strona 101
" i jest prawda, to zawżdy z którejkolwiek strony krzywa, tedy i wierzyć jej nie warto. Czy chciała skarga na usta jej wybiec, czy nie chciała, nie wybiegła. — Doktorem stałaś się, Naściu. Martkę z gorliwością leczysz! Zaśmiała się. — Oho! do doktorstwa mi daleko! Ale że..."

Anastazja - strona 102
" i silnie. Anastazja, szeroko ramiona otworzywszy, mocno go nimi objęła i cała przytulając się do niego mówiła, że tęskno jej za nim, że podczas to już i wytrzymać bez niego trudno, że przybiegła i w domu go nie znalazłszy czekała, a doczekawszy się,. już nie puści go tak..."

Anastazja - strona 103
" — Cicho, dziaduńku! Nie oskarżajcie i nie wymawiajcie, jeno chodźcie! Przed gośćmi do świetlicy swej wbiegając wołała: — Marteczka! Martuś! Smętno ci było samej jednej? Obacz: gości przywiodłam! Z bokówki wyszła dziewczyna młodziuteńka, bo może 17 lat jeszcze w..."

Anastazja - strona 104
" — Zbawicielko ty moja! Aniele, na ratunek mi z nieba przysłany! Jeżeli żywa ostanę, to ty mię jak druga matka światu przywrócisz! Naści łzy zakręciły się w oczach, a pan Cyriak głośno sapać począł, że zaś ciemnieć już poczynało, przemówił: — Naściu!..."

Anastazja - strona 105
" powrócił i byłby samotnie jak pustelnik wśród skał twardych i piasków suchych wieczór swój spędzał, gdyby mu Bóg litościwy dziewczyny tej nie zesłał. — Ojciec jej z tych trzech synowców moich najzacniejszy był... gdzie! i porównania nie ma! jego też jak syna..."

Anastazja - strona 106
" Jednego upodobała sobie i z tęsknoty za nim usycha! A no, chocia to i nie człek taki, jakiego bym dla niej żądał, niechby już... niechby już ten... zawsze lepiej niż samej jednej na świecie ostać... Ale on znów jak pojechał, tak pojechał, i o Naści, chocia upodobanie w niej..."

Anastazja - strona 107
" Z ogromnym zdziwieniem popatrzała na mnie i wzruszając ramiona odpowiedziała: — Jeżeli Pan Bóg nie zechce, nie przejmę; to pierwsze... Po chwili zaś milczenia dokończyła: — A drugie, że gdybym i przejęła, to co? Dopóki dziaduńko na tym świecie... owszem... ale..."

Anastazja - strona 108
" Droga była niedługa; mały orszak rychło wsunął się pomiędzy domostwa okolicy i tylko pomiędzy okolicą a znacznie odrzuconym od niej domem Anastazji pozostało kilka kobiet w ciasną kupkę zbitych i gwarzących. Gwarzyły o tym, że chociaż Piszczałkowa kobietą języczliwą jest i..."

Anastazja - strona 109
" po tej Martce. Pójść by może i nawiedzić sierotę w zasmęceniu będącą, bo podobno i ten dziadunio jej najukochańszy, pan Cyriak, niedomaga, tak że ani na pogrzebie być nie mógł, ani jej w tę godzinę żałosną, która po wyniesieniu z domu trupa za wżdy następuje, kompanii..."

Anastazja - strona 110
" — Piszczałkowa leci! — Aha! — potwierdziła druga — z Salką we dwie lecą! — Pędem lecą! . — Zdaje się, jakoby skrzydła miały! Istotnie zdawać się mogło, że na skrzydłach leciały, tak prędko biegły i tak się im od prędkiego biegnięcia i od wiatru chusty na..."

Anastazja - strona 111
" uczania jakiego, bo wiadome było, że nad rodzicami przewodzić i różne nauki im dawać lubiła, z czego też pomiędzy nimi wynikały kłótnie i krzyki ustawiczne. Tak we dwie pod sam ganek przybiegły i Piszczałkowa nie witając się z nikim, zaraz krzykła: — Po odzież Martki..."

Anastazja - strona 112
" Bogaczko ty, w dostatki opływająca! Wstydu chyba w oczach, a Boga w sumieniu ci zabrakło! — Słusznie mama mówi — zawtórzyła Salka — czy ciebie, Naściu, pan Bóg z wilczym gardłem stworzył, że tyle już z naszą krzywdą sobie zabrawszy, jeszcze i teraz na to, co..."

Anastazja - strona 113
" i zgrzeszyłabym, gdybym ze strachu przed waszymi napaściami na zgubienie was oddała. Powiedziała to tak stanowczo, że widać było, iż najpewniej uczyni, jako rzekła. Piszczałkową ta stanowczość cale już od rozumu odwiodła. — Sumienie! — krzyczała. — Abo ty masz sumienie,..."

Anastazja - strona 114
" nie widział, dbałaś o nią tyle, co pies o piątą nogę. Teraz zaś sukcesję chcesz jeszcze po niej otrzymać i łachmany, którymiś niby to ją obdarowała, na własnej figurce zawieszać... Naścia, cofając się wciąż, twarz jak płótno pobladłą ku Salce teraz obróciła i znowu..."

Anastazja - strona 115
" rym pan Cyriak zawsze sobie w chodzeniu dopomagał i już, już ręka jego zwiędła, ale jeszcze silna spuścić go miała na dwie kobiety, gdy nagle zatrzymała się w powietrzu. Niewiasty, choćby i takie, bić by miał! Za wiele na to w żyłach jego płynęło starej krwi szlacheckiej !..."

Anastazja - strona 116
" wienionych dwie łzy wypłynęły, po sfałdowanych policzkach się potoczyły i na śnieżnych krzakach wąsów zawisły na kształt kropel tającego szronu. Ona głos dziadka usłyszawszy głowę podniosła, z klęczek powstała i nic nie mówiąc, ale ręce na szyję mu zarzuciwszy,..."

Anastazja - strona 117
" Kilka miesięcy od śmierci Martki upłynęło, gdy razu pewnego, w same żniwa, Naścia o zachodzie słońca z sierpem na ramieniu zawieszonym i z trzema najemnicami do domu powracając ujrzała biegnącego naprzeciw niej sługę pana Cyriaka. Sługę tego ujrzawszy takiego uczucia doznała,..."

Anastazja - strona 118
" dobieństwo zwierciadła odbijającego w sobie toń wody spokojnej i jasnej. Powieki, które wpierw były nabrzmiałe i zaczerwienione, wygładziły się i zbielałe spokojnie osłaniały oczy, nad którymi stały brwi do dwóch krzaków ośnieżonego ciernia podobne. I tylko usta pomiędzy..."

Anastazja - strona 119
" śmierci. Ledwie niekiedy ktoś wchodził, przyklękał, odmawiał krótki pacierz i do roboty pilnej powracał; w bokówce za to, za drzwiami zamkniętymi słychać było głosy męskie, spośród których wyróżniał się podczas gruby i zapędliwy bas Mruka, a podczas cienki i ochrypły..."

Anastazja - strona 120
" przychodzi. Ale ona, u początku życia będąc, jeszcze tego pojąć nie mogła. Jako cienie błędne przesuwają się ludzie przez świat i znikają! Jako mgły rozwiewające się, jako wiatry lecące rozwiewają się, przelatują ukochani! Babunia rozwiała się, zniknęła, Martka tak samo,..."

Anastazja - strona 121
" stamtąd, pędem przebiegając izbę, przed trumną przyklękiwali, jakby muchy opędzając żegnali się i wybiegali z domu. Posły to były od zgromadzonych w bokówce do Nawróciciela wysyłane. Ludzi też trochę nadchodzić zaczęło, czegoś tu ciekawych, jak z min i szeptów poznać..."

Anastazja - strona 122
" Ale gdy on rękę ku niej wyciągnął, nagle z ławeczki zsunęła się i twarzą na naroże trumny upadając z cichym wybuchem zawołała: — Nie! nie, nie! Ja z tobą, dziaduńku! Ja z tobą, mileńki mój, stareńki, złocisty, najdroższy. Pan Apolinary cofnął się i dziewczynę od..."

Anastazja - strona 123
" mać nie mogąc panom w sąsiedztwie Tuczyniec żyjącym podawał na nim potrawę, co to gorzką i zarazem zdrową jest, a nazywa się prawdą. Człek to był niewysoki, w ramionach tęgi, krępawy, niezbyt już młody, ale z twarzą czerstwą i czarnymi oczyma, które spod wypukłego czoła..."

Anastazja - strona 124
" pieczęcie łamał, krępy Mruk i wysoki a cienki Piszczałka stali z szyjami powyciąganymi, znad ramion jego na palce mu patrząc, a żony i dzieci ich pod ścianami stojąc oczy w łamiące się pieczęcie wlepiały, a rękoma, nogami czyniły takie ruchy rozmaite, że zdawało się, jakby..."

Anastazja - strona 125
" — Myślałem, że wszystkich sukcesorów razem zebranych tu najdę. Ale postrzegam, że kiedy o sprawiedliwość idzie, pamięć macie krótką. Nie mylił się: gdy o ziemię i insze dostatki szło, dwaj bracia tak się zawdy zapamiętywali, że najwiadomsze rzeczy z głów im wylatywały..."

Anastazja - strona 126
" Dusza jej utonęła cała w rozmowie z drugą duszą, która z martwego ciała tego uleciała i nie wiedzieć, gdzie była, ale ona pewnie dufając w to, że była, zrywała się do lotu za nią... za nią... Sam Mruk przed Naścią stanął. — A chodźże ty, utrapiona! Czy my z twojej..."

Anastazja - strona 127
" Tu następowało mianowanie Wincentego Tuczyny na egzekutora woli zmarłego i jednobrzmiące podpisy świadków, co wszystko Wincenty Tuczyna, czyli Nawróciciel, skrupulatnie co do słowa przeczytawszy arkusz papieru znowu we czworo złożył i do kieszeni surduta go chowając dobitnie i..."

Anastazja - strona 128
" mię bity rzecz tę, jak należało, wykonał, i że przy tym, gdy Nawróciciel, człek jak łza czysty, a jak żelazo w postanowieniach swoich twardy, na straży jej stać poprzysiągł, to klamka już zapadła, to już amen, to i Święty Boże nie pomoże, a nadzieja wszelka z woza spadła i..."

Anastazja - strona 129
" — Wszystkim nam przyjdzie tera podle płota zdychać, gdy jedyna już nadzieja nasza do tej ludożerki na służbę poszła! — Patrzajcie, jakie to niewiniątko z wejrzenia jest, a za skórą caluteńki faryzeusz siedzi, a serce ma jak loch ciemny zasklepione... — Oho! kto mądrym..."

Anastazja - strona 130
" czyna w całym blasku z gminnej szarzyzny wypłynąwszy obok Anastazji stanął. Dlatego, aby obok niej stanąć, musiał wprzód Mrukową i Salkę Piszczałkównę z drogi sobie usunąć, czego też dokonał w sposób taki, że się aż na inszych ludzi zatoczyły, a uczyniwszy to, z czupryną..."

Anastazja - strona 131
" — Po to przyjechał, aby resztę należności swojej od braci odebrać. — Po jeden swój grosz przyjechał, a sto naszych uwiezie! — huknął Mruk. — Szelmom fortuna sprzyja! — dokończył Piszczałka, za- czapkę porwał i pędem na długich nogach świetlicę..."

Anastazja - strona 132
" taką wdzięczność i czułość, że zdawało się jej, jakby w piersiach przedtem żarem palonych i piołunem nalewanych rozlewała się miodna patoka. Jeżeli i wpierw już człowiek ten był jej miły, a jakaś moc wnętrzna, której sama nie pojmowała, ku niemu ją silnie ciągnęła, to..."

Anastazja - strona 133
" miody milszą napełniało, ale po sekundzie z tego waru i miodu wybuchnęła fala gorzka i gryząca, która na sobie niosła i przed oczy jej postawiła twarz dziadunia, zastygłą w marmur biały i niemy. Tedy podnosząc na pana Apolinarego oczy smętne i błagające poprosiła: —Nie teraz!..."

Anastazja - strona 134
" swojej. Serce Anastazji zatrzepotało jak ptak strwożony. Zlękła się, że obraziła go; zlękła się, że go utraci. — Dobrze! Za tydzień! — odpowiedziała. On ręki już jej nie podał, tylko ładnie ukłoniwszy się i raz jeszcze głęboko w oczy jej spojrzawszy odszedł. Ach, jak..."

Anastazja - strona 135
" i jakiego jeszcze posiędzie. Alę na to inni głowami kiwali, wątpienie okazując, czy pan Apolinary jej samej albo też jej pieniądzom przyjaźń swą zaofiarował, bo dlaczegóż nie żenił się z nią wtenczas, gdy tajnych myśli i zamiarów pana Cyriaka nikt nie był świadom? Jakoż..."

Anastazja - strona 136
" wiadomym ostało, z czego by pochodził ów wstyd ten, który szczęśliwej narzeczonej najmilsze momenty podczas zatruwał. Ale pan Apolinary dobrze wiedział o wstydzie tym i przyczynie jego, nie tylko pojąć ich nie mogąc, lecz srodze je za winę albo głupotę poczytując. Tego samego..."

Anastazja - strona 137
" byłam — mówiła z płaczem prawie, a Nawróciciel postrzegając, iż słowa jej panu Apolinaremu wielce do gustu nie przypadają, zatamował je żartobliwym przemówieniem: — Ludzka to rzecz jest, że starzy umierać, a młodzi miłować się muszą. Naścia niech sobie te wstydzenie się..."

Anastazja - strona 138
" — A no — ozwała się — jeżeli panu Apolinaremu pieniędzy na wzięcie folwarku w dzierżawę nie staje, to przecież moje są, te, które od dziaduńka mego najukochańszego otrzymałam. Można je wziąć i za dzierżawę zapłacić, a ja do ołtarza mego ślubnego przystępując,..."

Anastazja - strona 139
" — Nieboszczyk dobroczyńcą Naścinym był, ojca jej zastępował, od złych ludzi ją bronił, naukę poczciwą do głowy jej wkładał, a na ostatek dobro swoje, jak na szlachecki stan nasz, bardzo wielkie, testamentem jej zapisał. Nic tedy złego ani dziwnego upatrzyć w tym nie można,..."

Anastazja - strona 140
" — To niech pan przez ten czas u braci posiedzi i w gospodarstwie im dopomaga. Tak i w bliskości narzeczonej pan ostanie i próżniactwem nie zgrzeszy. A braciom rodzonym dopomagać to podczas nawet pięknym postępkiem być może. Ale panu Apolinaremu było widać o piękne postępki..."

Anastazja - strona 141
" uchodzić! Mnie i bez tego męka ogarnia, gdy pomyślę, że i miłowani przemijają i miłowanie tak prędko od nich na ubocz schodzi, i wszystko jest jako mgła rozlewająca się, jako wiatr przelatujący... Prawdę mówiąc nie było tam nikogo, kto by to myślenie jej i z niego wyciekające..."

Anastazja - strona 142
" kuszenie prowadził. A ona nie święta; dziwże to wielki, że pięknego chłopca sobie upodobała. Tak w niespodziewanym zasmęceniu Naścia zaręczynowy wieczór swój dokończyła, ale niebawem snadź pogodziła się z narzeczonym, bo córki Nawróciciela i Ewka nazajutrz w przedwieczerz do..."

Anastazja - strona 143
" dzieć, a rękę jej, choć i chwali, chce na delikatniejszą i bielszą przerabiać. Dziaduńko owszem — myślała — pracę mi nakazywał, a Bolko Tuczyna miłuje mię i z takimi rękoma jak mam tera... czy to ręce tak wiele znaczą? . Ale po dłuższym namyśle przyznała się przed..."

Anastazja - strona 144
" by tyle, co na wielki wstyd, a może i na gorsze przykrości się narazić... Że nie życzył sobie stanąć wobec eleganckiej panny, którą na inszą przehandlował, a bardziej może wobec jej brata, zrozumieć nie było trudno, ale mówił z taką chmurą na czole i w oczach, że nie trudno..."

Anastazja - strona 145
" fabryka obiecująca dochody znaczne i edukowana panna, z którą związek honor przynosił, do inteligencji wprowadzał, elegancją stroju, muzyką na fortepianie itd. zmysłom wzroku i słuchu przyjemnie dogadzał. Było tam wszakoż, oprócz fabryki i panny Eugenii, coś więcej jeszcze. W..."

Anastazja - strona 146
" się omylił, bo serce pani nie tylko przeze mnie ranione lub pocieszone być może. Ale to insza jest materia, o której kiedyściś rozmówić się nam przyjdzie. Co się zaś tyczy tego pomnika, to za głupstwo poczytuję nad ludzkim próchnem marmury wystawiać, żyjącym przez to łatwości..."

Anastazja - strona 147
" ma na niÄ… pojrzaÅ‚. Ona staÅ‚a na Å›rodku izby żarem caÅ‚a oblana i z wszystkimi rysami twarzy, a także rÄ™koma zaÅ‚amanymi proszÄ…ca, aby gniewać siÄ™ przestaÅ‚ i powróciÅ‚. PowróciÅ‚ i nawet za rÄ™kÄ™ jÄ… ujÄ…wszy objąć i pocaÅ‚ować jÄ… spróbowaÅ‚. — Å?adnaÅ›, NaÅ›ciu, taka, ile..."

Anastazja - strona 148
" kilka chwil miłych z nim spędziła, ale polecenia danego panu Wincentemu nie odwołała -i ani mówić z nią nie można było o tym, aby na mogile pana Cyriaka piękny pomnik mógł nie stanąć. — On u ludzi, a u mnie to osobliwie już na to zasłużył, aby pamięć jego..."

Anastazja - strona 149
" — Złapałem Naścię za słowo! Jeżeli nikt duszy nie widział, to skądże wiadomo, że ona jest? Zmieszała się dziewczyna i zarumieniona milcząc szyła. Nie była teologiem; trudno jej było argumentami dowodzić tego, w co wierzyła. — Pana Boga też nikt nie widział —..."

Anastazja - strona 150
" niewiadomego nad człowieka miłowanego przekłada. Jeżeli kto kogo prawdziwie kocha, to na wszystkie jego zdania przystaje, a skoro nie przystaje, to wnętrzność ma nie przez kochanie, ale przez samą jedną ciemność i zimność napełnioną! Anastazja rozpłakała się i do..."

Anastazja - strona 151
" zaś do panny Anastazji, to coraz więcej ja postrzegam, że ona kochać nie umie. Ot co jest! To powiedziawszy wziął czapkę i poszedł sobie, a Ewka do bokówki, gdzie Naścia ukryta siedziała, wbiegłszy przy niej usiadła. — Bój się Boga, Naściu, nie sprzeciwiaj się ty jemu, bo..."

Anastazja - strona 152
" samo, jak wtenczas z Mrukami i z Adasiem było. Za udawanie i kłamstwo spoinie z nimi żyć nie chciałam. Pamiętasz Ewka? — Pamiętam. Ja ci też wtenczas wdzięczność do grobu ślubowałam. — A no, widzisz! To jakżebym ja teraz człowieka miłowanego fałszywymi pozorami uwodzić..."

Anastazja - strona 153
" siedział mu w oczach, a może i w duszy, o której wątpił, czy ją w sobie ma. — Już mię też te cmentarze i mogiły na które panna Anastazja chodzi i mnie za sobą ciągnie, miksturą nudną aż po gardło zalały. Ja do nijakich smętków stworzon nie jestem. Światłości..."

Anastazja - strona 154
" Wzrost ma wysoki, figurę piękną, a że nikomu w stroju prześcigać się nie daje, tedy zawsze wygląda jak obraz pięknie różnymi kolorami wymalowany. Szyk ma, a wiadomo jest wszystkim, co to jest szyk. Bez niego i najładniejsza kobieta wygląda jak ten podły kwiatek, co na polu rośnie,..."

Anastazja - strona 155
" Markotny wydawał się i w bliskości drzwi na stołku siadając od niechcenia sobie nieco zagwizdał. Po oczach jego i po tym gwizdaniu Naścia poznała, że był w humorze takim, w jakim najmniej miłym wydawał się jej zawsze. Więc do szafy twarzą obrócona różne przedmioty w niej..."

Anastazja - strona 156
" Słyszałem ja nieraz panny o takich rzeczach mówiące i Naścia może być pewna, że ogień i miód w mowie ich przy tym bywał. Zadziwia mię, że moja narzeczona taką. zimną być może! Anastazja nie odpowiedziała nic, tylko naczynia, które ustawiała w szafie, z nagłym brzękiem jedno..."

Anastazja - strona 157
" w ręce mi lazł, a którego do niczego inszego porównać nie mogę, jeno do gwiazdy wysoko na niebie świecącej albo do róży przez osobliwych ogrodników w pałacowym ogrodzie wyhodowanej. Może ja i niedobrze czynię, że Naści o tym wszystkim mówię, ale nie powiedziałbym pewno,..."

Anastazja - strona 158
" mi nie jesteśmy i ja pana Apolinarego żegnam, podróży szczęśliwej i powodzenia najlepszego we wszystkim życząc. Przy ostatnich słowach pierścionek, który przy zaręczynach od niego dostała, z turkusikiem perłami otoczonym zdjęła z palca i na stole położyła, po czym ręce na..."

Anastazja - strona 159
" skoczył z ganku i popędził przez podwórko, laseczką wierzchołki traw na prawo i lewo zbijając, ona blada jak płótno, z oczyma od łez nabrzmiałymi i rękoma utopionymi we włosach, najmniejszego głosu z ust zaciśniętych nie wydając wolniuseńko przeszła świetlicę i do bokówki..."

Anastazja - strona 160
" Niebo nad drzewami błękitem świeciło, a od borku, który okrywał pagórek, przylatywały niekiedy jałowcowe i grzybowe wonie. Ale słyszeć to nic się tu nie dawało; ptaki o tej porze roku nie śpiewają; ledwo też kiedy niekiedy wróbel w gałęziach zaświerkał albo z pola oddalonego..."

Anastazja - strona 161
" — Aboż to pani nie słyszała, że już braciom uwiadomienie przysłał o ślubie swoim z panną Rudnerówną, który odbyć się ma za dwa tygodnie? Nie słyszałam o tym istotnie, a ona, znowu szyjąc i rękę z igłą to podnosząc, to opuszczając, tym swoim głosem, który ciężko z..."

Anastazja - strona 162
" ko przemijające, kalekie, fałszywe albo też takie obojętne, że kroku bym nie zrobiła, aby je doścignąć... Cóż ja pocznę? I sama odmienić bym się żądała, ale to nie jest w mojej mocy... — O ludziach zbyt złego myślenia nabrałaś! Są przecie pomiędzy nimi godni szanowania..."

Anastazja - strona 163
" uczona Naściu! Ani wiedzieć, ani nawet domyślać się mogłaś, ile razy ci nawet, co na najgórniejszych wierzchołkach ziemi tej jaśnieją, ku temu samemu, do czegoś ty tęskniła, idą... idą... idą... i zachodzą na Ogrójce! Tuczyńce oczekiwały nawiedzin Józefy, bo zbliżała się..."

Anastazja - strona 164
" w sukni deszczem pokropionej, ze zwilgoconą kosą na plecach. — List od Józefy przybył? Czy prawda? Nawróciciel siedział u okna i list ten właśnie po raz wtóry już głośno odczytywał, a żona jego, syn Bolko i dwie dorosłe córki naokoło niego stojąc w prawie nabożnych postawach..."

Anastazja - strona 165
" dzie, bo i nie dla rozkoszy lub zażycia zbytków ją przedsiębiorę. Ubogą pątnicą pojadę, a gdzieniegdzie i pieszo pójdę, nie panią podróżującą przed ludźmi stawiać się, lecz pokutnicą, jako i jestem nią, niedostatki i ciężary cielesne za grzechy swe znosić pragnącą. Tak..."

Anastazja - strona 166
" przesyłała, a potem całe pół stronicy poświęcone było dla. Anastazji: «Niech Naścia pamięta, że Bóg ją większym niż innych bogactwem obdarzył nie po to, aby dla siebie rozkosze i zyski z nich ciągnęła, ale po to, aby miała narzędzie do czynienia duszy swej lepszą, a bytu..."

Anastazja - strona 167
" ma od żywości charakteru zapalonymi starsza córka Nawróciciela; przemówił i Bolko, który z małych lat pamiętał wszystkie pożytki i uciechy od Józefy otrzymane, a podczas nawet listy do niej z prośbami o radę lub pocieszenie pisywał. Tylko Naścia i Nawróciciel nie odzywali się..."

Anastazja - strona 168
" przydrożnym, w gołym polu leżącym z godzinę może przesiedziała. W jednej sukience będąc, chłodu przecie nie czuła, ani tej mokrości, która od grubej, a zmoczonej kosy szła jej przez plecy. W pobliskości kamienia, na którym siedziała, kilka starych wierzb rosło, a w dziuplach..."

Anastazja - strona 169
" dziła, a zawżdy szli na rozmowę do izby ustronnej, którą i na zasuwkę jeszcze zamykali. Ewka nawet, choć stałą towarzyszką Naściną była, na darmo zapytywała, o czym by z Nawrócicielem tyle gadali pod sekretem bo żartobliwie tylko i nic nie znaczące odpowiedzi dawała jej..."

Anastazja - strona 170
" cu wywyższała się nad nią nieco: «Ot, jak rychle o panu Apolinarym zapomniała! Jam Adasiowi wierniejsza!» Razu pewnego, przez drzwi zamknięte, (do których tylko na dwie minutki ucho przyłożyła), Ewka posłyszała, jak Nawrócicie] mówił: — A nie będzieszże ty nigdy..."

Anastazja - strona 171
" panna Anastazja Tuczynówna ze stryjami swymi stoczyć żąda. Z przyczyny srogiej nieprzyjaźni, którąście jej nie jeden raz okazali, niepewną jest, jakie by ją w progach waszych przyjęcie spotkało, tedy prosiła, aby u mnie rozmowa ta nastąpić mogła, a ja, i owszem! zapraszam i o..."

Anastazja - strona 172
" nie o pójściu za mąż? Ale stryje po co jej potrzebni a zwłaszcza Adaś, któremu Nawróciciel koniecznie przybyć rozkazał? Z tego Adasia, to już ciemność i tajemnica nieodgadnięta biła. A no, zobaczymy! I nalazło się niemało takich, którzy postanowienie uczynili na własne oczy..."

Anastazja - strona 173
" ga z liści rozebrane suchymi gałęziami razem z wiejącym wiatrem powiewały. Wtem wszyscy ku oknom poobracali oczy, bo przed domostwo podjechał wóz jednokonny, a z niego kto wyskoczył? A no, nikt inszy, tylko Anastazja. Jej był konik gniady do woza zaprzężony, jej parobczak na wozie..."

Anastazja - strona 174
" — Musisz zdołać — odpowiedział — trza koniecznie, abyś postanowienia swoje sama zadeklarowała, aby potem sporów i podejrzeń nijakich ludzie nie potworzyli. Ona widocznej trudności doświadczając głowę spuściła i chwilę stała w postawie wahającej się i zawstydzonej, ale..."

Anastazja - strona 175
" zefę zastąpić, a jeżeli i omyłkę jaką z początku popełnię, Pan Bóg i ludzie mi to wybaczą, a ja na drugi raz mądrzejszą się stanę. — A paszport i pozwolenie masz? — spod drugiej ściany krzyknął Człowieczek, jako był zawsze prawności wszelkiej dozorcą. — Mam jedno i..."

Anastazja - strona 176
" miała. Znowu zawstydzona i wahająca się na pana Wincentego spojrzała: — Otcze kochany, nie powiesz? A on, posępny czegoś, znów głową strząsnął. — Mów sama — rzekł. — Na wszystkoś się dobrowolnie zaofiarowała. Dotrzymaj. Tedy chwilę jeszcze z zawstydzeniem powalczywszy..."

Anastazja - strona 177
" — Weźcie to, stryjku, nowy dom sobie zbudujecie, długi popłaćcie, Stefka ze staraniem leczcie, aby uzdrowionym być mógł, i co chcecie zresztą, czyńcie, byleście na starość kąt wygodny i spokojność otrzymać mogli... Piszczałka osłupiał i w trzęsących się palcach papierki..."

Anastazja - strona 178
" wieczek, a niewiasty, jak oto: Wincentowa, córki jej, Ewka i dwie czy trzy sąsiadki, bynajmniej w tym mężczyznom ubiec się nie dając trąbiły także, cieniej nieco, ale za to zapalczywiej i jakby na wyprzódki: która głośniej ? A sprawczyni hałasu tego widząc, że chustki idą od..."

Anastazja - strona 179
" czoną, a spod belki sufitu Pan Jezus obliczem miłosiernym na wszystko, co się na dole działo, poglądał. Wtem, na podwórku, w bliskości okien dwa koguty jeden po drugim przeciągle zapiały, a wnet po kogutach i tonem do koguciego piania podobnym odezwał się Piszczałka: —..."

Anastazja - strona 180
" — Dziw mi, że opiekę nad sierotą przyjąwszy, na takie rzeczy jej pozwalacie! — Los sobie tamuje i za mąż tak, jakby mogła, nie pójdzie — ozwała się któraś ze sąsiadek. Głosy mnożyły się, mieszały się z sobą i gdyby to nie działo się w domu Nawróciciela,..."

Anastazja - strona 181
" Prawa nie ma, bo Anastazja pełnoletności swej doszła, przeszłej wiosny rok 21 życia swego ukończywszy, a nie godzi mu się, gdyż każden człowiek ma swoją osobną duszę, nad którą inszy człowiek władzy cesarskiej rozpościerać nie powinien. Nie po to on w opiekę swoją brał..."

Anastazja - strona 182
" częła. Ale nie tak to łatwo było uczynić, jak zamierzyć. Otoczyli ją teraz wszyscy kołem ciasnym, różne dobre życzenia i rady jej dając. Nawet Mrukowa i Piszczałkowa ramionami ją obejmowały, a dwaj stryje, ręce nad nią podnosząc, błogosławili, chocia Piszczałka i markotny..."

Anastazja - strona 183
" zem z wiejącym wiatrem powiewały. Od tych drzew powiewających, na te wiatry wiejące, pod tę smętną białawość niebieską, potoczył się wózek z Naścią i polem pustym, głuchym, drobną mgiełką osnutym, poszeptami wiatru wzdychającym, toczył się wpierw wyraźny i jej postać..."