Kosze

lej pysze pomyślności. Lord Morpeth chodził na wyścigi ze swą siostrą, Xiężna Sutherland, ile tylko razy zdołał nam jaką przysługą się wywiązać. Człowiek wykształconego smaku, poeta, czcił Polskę Campbellowskiem uczuciem. Nie zapominajmy także, że mieliśmy w ministeryum Whigów, lubo na podrzędnych miejscach, zawołanych sprzymierzeńców, jakoto: panów Sheil, Buller, i Wyse. Mowy przez nich miewane na obchodach 29. Listopada, na mitingach przez nas zbieranych, śmiałe występowania przeciw Rossyi, nadawały wagę europejską mianowaniu ich na wysokie posady, tak jak wyniesienie. Fergnssona na urząd, który mu dawał codzienny i niezależny od etykiety dworskiej przystęp do monarchy, zdawało się śmielszy i więcej anty-rossyjski ruch zapowiadać. W spisie tym osób dziesięcioletniego dramatu, z umysłu zostawiłem na koniec głównego aktora, Palmerstona. Dwa bowiem sprzeczne znamiona whigowskiego rządu najdobitniej w nim się odbijały. Skrycie przychylność, otwarcie obojętność. Czyto przez zgryzoty sumienia, czy przez popęd dobrotliwego serca, starał on się nagradzać prywatnie za to, że publicznie krępował postęp naszej sprawy. Licha to nagroda, ale mówię o człowieku nic o ministrze. Dla Polaków przystęp do niego był najłatwiejszy: troskliwie wypytywał się o stan naszego kraju; wzywał pomyślniejszych okoliczności; szturmował do ministra skarbu o żołd dla wygnańców; z prywatnej swej kassy biegi użyczać pomocy w nagłych i nadzwyczajnych zdarzeniach, Imieniem swojem pozwalał wojować po afiszach ogłaszających zabawy na rzecz wychodzców. W izbie zawsze miał jakieś słowo pociechy dla nas. Lubo ciągle niepokojony przez Lorda Dudlej Stuart, pospieszył wynurzyć lnu żal szczery, gdy niepomyślna elekcya w Arundel pozbawiła go miejsca w izbie niższej. Dawał Polakom prace i hojnie płacił, wysyłał ich w tajemnych missyach; w Turcyi utrzymywał oficerów naszych kosztem angielskim; zgola, jeźli w mundurze był Moskalem, to w cywilnej sukni stawał się dobrym Polakiem. Chcąc poznać Palmerstona, nietrzeba przychodzić z miarą na wielkiego człowieka. Zakochanemu w urzędzie, chodziło o to najwięcej, aby jak nieśmiertelnik kwitnął całe życie na Downing Street.